ཆེད་སྒྲིག 
རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་ཆ་འཕྲིན། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༡ཟླ་༨ཚེས་༢༦ཉིན། དྷ་ས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར་ལགས་ཀྱི་སར་འདི་གའི་གསར་འགོད་པ་ཆེད་བཅར་གྱིས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ལས་རིམ་ཁག་གི་སྐོར་ལ་བཅར་འདྲི་ཞུས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན། ལོ་ཤས་གོང་ནས་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་རིས་མེད་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་ཡོད་མཁན་ཚོར་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་ནང་ཆོས་དང་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་འཛིན་གྲྭའི་སྐོར་བཅར་འདྲི་ཞུས་པར། དགེ་བཤེས་ལྷག་རྡོར་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་དོན། སྤྱིར་བཏང་འཛིན་གྲྭ་ལ་ཡོང་མཁན་མང་ཆེ་བ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མི་རེད། ཡིན་ནའང་འཛིན་གྲྭ་མ་འདྲ་བ་མ་འདྲ་བ་ཡོང་གི་རེད། སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ང་ཚོས་བརྟག་དཔྱད་ཅིག་བྱས་དུས་ནང་ཆོས་འཛིན་གྲྭ་དང་སྐད་ཡིག་འཛིན་གྲྭ་ལ་ཡོང་མཁན་མང་ཆེ་ཤོས་ཨ་རི་ནས་ཡིན་པ་དང༌། དེ་ནས་ཁེ་ན་ཌ་དང་ཨོ་སུ་ཊོ་ལི་ཡ་ནས་ཡོང་མཁན་ཏོག་ཙམ་མང་པོ་འདུག གཞན་ཡང་འཇར་པན་དང་ཀོ་རི་ཡ། ཝེ་ཊི་ནམ། ཨུ་རུ་སུ་སོགས་ནས་མི་རེ་གཉིས་བྱས་ཏེ་ལུང་པ་འདྲ་མ་འདྲ་ནས་ཡོང་གི་འདུག གང་ལྟར་ང་ཚོས་ཟླ་དྲུག་གི་རྗེས་ལ་ལྟ་ཡོང་དུས་གྲངས་ཀ་རྒྱག་ཡ་ཙམ་གྱི་དབང་དུ་བཏང་བ་ཡིན་ན་ཕལ་ཆེར་ལུང་པ་སུམ་བཅུ་བཞི་བཅུའི་མི་སླེབས་འདུག ནང་ཆོས་འཛིན་གྲྭ་འདྲ་བོ་ཡིན་ན། སློབ་མ་ཚོའི་གནས་ཚད་མ་འདྲ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འཛིན་གྲྭ་ཁག་གསུམ་ཡོད་ལ། དེ་ཚོའི་སློབ་ཚན་ཡང་མ་འདྲ་བ་མ་འདྲ་བ་ཡོད་པ་དང༌། འཛིན་གྲྭ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་སུ་ཡིན་པ་དང་སློབ་ཚན་ག་རེ་བསླབ་ཀྱི་ཡོད་པ་སོགས་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཕྲ་ང་ཚོའི་དྲ་རྒྱའི་སྟེང་དུ་བཏང་ཡོད་པ་རེད། རེད་དེ་ང་ཚོས་ཞེ་དྲག་དམ་པོ་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ་སྟབས་བདེ་བོ་འདྲ་བཟོས་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ནང་ཆོས་སྦྱང་འདོད་ཡོད་མཁན་མི་གཉིས་གསུམ་ལས་མི་འདུག་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག་པས། ཞེ་དྲག་དམ་པོ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཁོ་རང་ཚོས་བག་ཆགས་ཤིག་བཞག་ནས་འགྲོ་གི་རེད།
རྒྱུ་མཚན་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་དེང་སང་ཕྱི་རྒྱལ་བ་མང་པོས་ནང་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་དགའ་མོས་ཆེན་པོས་སྒེར་གྱི་དགེ་རྒན་བསྟེན་པ་སོགས་བྱས་ནས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐོར་གསུངས་རྒྱུར། སྤྱིར་བཏང་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། རྒྱུ་མཚན་གཅིག་དེ་ང་ཚོ་བོད་པའི་ནང་ཆོས་དེ་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་རེད། ལྷག་པར་དུ་༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་དང༌། དེ་བཞིན་བོད་པའི་བླ་མ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མང་པོའི་མཛད་འཕྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་ཆོས་འདི་ཁྱབ་བསྒྲགས་སུ་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་རེད། གཉིས་ནས་ནང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་རང་ལ་ལྟ་ཡོང་དུས་རྨོངས་དད་ཙམ་བཤད་ནས་ཁས་ལེན་དགོས་པ་ཞིག་རྩ་བ་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། རྒྱུ་མཚན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ཆོས་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། ཁོང་ཁྲོ་ཟ་ན་ཉེས་དམིགས་ག་རེ་འདུག བྱམས་སྙིང་རྗེ་ཡི་ཕན་ལུགས་ཕན་སྟངས་སོགས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་རྒྱུ་མཚན་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བཤད་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད་མ་གཏོགས་འཇིག་རྟེན་བཀོད་པ་པོ་འདྲ་བོ་ཞིག་གིས་གོང་ནས་བཀའ་བཏང་བ་ཟོལ་འདྲ་བོ་རྩ་བ་ཉིད་ནས་བཤད་ཀྱི་མེད་དུས། དེང་སང་གི་མིའི་བློ་ལ་བབས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ནུབ་ཕྱོགས་པ་ཚོ་རང་དབང་ལ་དགའ་བོ་རེད། སོ་སོ་རང་དབང་གི་ཐོག་ནས་དྲི་བ་བཏང་ནས་ལན་རྒྱག་ཡ་ཡོད་པ། ལན་དེས་སོ་སོའི་འདོད་པ་ཁེངས་ནས་དེ་དངོས་གནས་རེད་ཤག་བསམ་དུས་ཡིད་འཕྲོག་ནས་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱི་འདུག ཁོ་རང་ཚོའི་ཆོས་ལུགས་མང་པོ་ཞིག་ལ་དཀོན་མཆོག་གིས་བཟོས་པ་རེད་ཅེས་ལུང་ཙམ་འདྲེན་པ་ལས་དྲི་བ་བཏང་ས་ཞེ་དྲག་མེད་པ་དང༌། ལན་ཡང་ཞེ་དྲག་མེད་པས་རྐྱེན་གྱིས་ནང་ཆོས་ལ་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་གཞན་ཞིག་ནི་ད་ལྟའི་ཆ་ལ་སྟབས་ཡག་ནས་ང་ཚོ་བོད་པ་མང་ཆེ་བ་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཡག་པོ་ཡོད་ཀྱང༌། ཕྱིའི་དངོས་པོའི་ཁྲ་ཁྲ་ཟིང་ཟིང་ཁོ་ན་ལ་མགོ་འཁོར་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་མ་ཐུབ་པ་དེ་འདྲ་དེང་སང་འཛམ་བུ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ལྟར་ག་ལེར་ག་ལེར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང༌། ང་ཚོ་བོད་པ་མང་ཆེ་བ་ཞིག་གིས་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་དང་ཁྱིམ་མཚེས་གཡས་གཡོན་བར་བརྩེ་སེམས་བྱེད་པ་དང༌། མགྲོན་པོ་ཞིག་སླེབས་པ་ཡིན་ནའང་དགའ་དགའ་འཛུམ་འཛུམ་གྱིས་ཡར་ནང་དུ་ཕེབས་ཟེར་བ་འདྲ་བོ་དངོས་གནས་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཧ་ལས་པ་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཚོ་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་ཞིག་གི་ནང་དུ་སོང་ན་མ་གཏོགས་སོ་སོས་ཧ་གོ་ཡི་མེད་པ་རེད། ཕན་ཚུན་ཅིག་བསྡུར་ན་གསལ་བོ་ཤེས་ངེས་རེད། ཕྱི་རྒྱལ་དེ་ཚོས་དེ་འདྲའི་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་དེ་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ཤེས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་དགའ་བོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།
ཡང་ཁོང་གིས་ཡིག་སྒྱུར་འཛིན་གྲྭའི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་རྒྱུར། དེ་སྔོན་ངས་སྐུ་སྒེར་ཡིག་ཚང་དུ་ལོ་༡༦རིང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀ་གཉེར་བ་དང༌། ཕྱི་ལོ་༢༠༠༥ལོ་ནས་ང་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་འགན་འཛིན་དུ་ཆགས་པ་ཡིན་ཙང༌། ཡིག་སྒྱུར་ལ་ང་རང་ཉམས་མྱོང་ཡོད་དུས་ཡིག་སྒྱུར་འཛིན་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་དགོས་ཀྱི་འདུག་ལབ་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༦ལོ་ནས་མགོ་བཙུགས་པ་དང༌། དེ་ནས་བཟུང་ལོ་ལྟར་ཆད་མྱོང་ཡོད་པ་མ་རེད། ལོ་རེར་ཟླ་བ་གསུམ་གསུམ་བྱས་ནས་མང་ཆེ་བ་བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་རྐྱང་རྐྱང་ཕལ་ཆེར་སློབ་མ་སུམ་ཅུ་ཙམ་ཡོད་དང༌། དེའི་ནང་ནས་སློབ་མ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་མ་མཐའ་ཡང་(BA)ཐོན་པ་དང༌། དེ་ཚོའི་འཚོ་དངུལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ངོས་ནས་འགྲོ་སོང་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་མིན་གྱི་སློབ་མ་༡༥དེའི་ནང་ལ་ཡང་རིམ་པ་ཁ་ཤས་དབྱེ་ཡོད་པ་རེད། ཁ་ཤས་ལ་ལག་ཁྱེར་མེད་ནའང་སོ་སོའི་འབད་བརྩོན་དང་རིག་པ་ཡག་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་ཚད་ཡག་པོ་ཡོད་མཁན་དེ་ཚོ་ལ་དམིགས་ནས་ཆེད་དུ་རྐུབ་བཀྱགས་༥བཞག་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཚོགས་པ་དང་དགོན་པ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་ཀ་གཉེར་མཁན་ཚོར་དམིགས་ནས་ཡང་རྐུབ་བཀྱགས་༥བཞག་ཡོད། ཡང་ཕྱི་རྒྱལ་དེ་འདྲ་ནས་བོད་ཡིག་གི་ཤེས་ཚད་ཡག་པོ་ཡོད་མཁན་དེ་འདྲ་ཡོང་ན་ཡང་དམིགས་བསལ་ཡོད་པ་རེད།
ཟབ་སྦྱོང་གི་ཟླ་བ་གསུམ་དེའི་ནང་ལོགས་སུ་དངོས་གནས་ཟབ་སྦྱོང་ལབ་པ་ནང་བཞིན་དཔེ་ཟབ་པོ་འཁྲིད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དབྱིན་ཇི་སློབ་མཁན་འདྲ་བོ་ཞིག་ལ་ཆ་བཞག་ན། ཕྱི་རྒྱལ་མི་རང་ཡོད་པ་དང༌། ད་ལོ་འདྲ་བོ་ཡིན་ན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དགེ་རྒན་ཉམས་མྱོང་ཡོད་མཁན་གཉིས་ཡོད་དུས་ཟླ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་ཡར་རྒྱས་ཆེན་པོ་འགྲོ་གི་འདུག དེ་བཞིན་དུ་རྒན་ན་ག་སངས་རྒྱས་བསྟན་དར་ལགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང༌། དེ་བཞིན་ནང་ཆོས་ཡང་སློབ་ཀྱི་ཡོད། ཡིག་སྒྱུར་ཡིན་དུས་ཙ་ནས་བོད་ཡིག་ནས་དབྱིན་ཡིག་དང༌། དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུུར་ལུགས་སྒྱུར་སྟངས་ཡང་སློབ་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ཚར་རྗེས་སློབ་མ་མང་པོས་ཡིག་ཐོག་རང་ནས་ཕན་ཞེ་དྲག་ཐོགས་སོང༌། མ་འོངས་པ་ལ་མུ་མཐུད་ནས་ཚོགས་རོགས་གནང་ཟེར་ནས་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ་ཡི་གེ་སྤྲད་སོང༌། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་གཞུག་མ་དེར་ང་ཚོས་འཛིན་གྲྭ་བསྡུ་བའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་སྐབས་སློབ་མ་མང་པོ་འཚང་ཁ་ཤིག་ཤིག་གིས་སླེབས་ཡོང་བའི་དབང་གིས་ད་ལྟ་བར་དུ་རྒྱུན་མཐུད་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་རེད།
དེང་སང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ཚན་རིག་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། ཚན་རིག་གི་སྐོར་དེར་ལས་ཀ་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་དེ་ང་ཚོ་དཔེ་མཛོད་ཁང་གིས་བྱས་ཡོད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དེ་ཕྱི་ལོ་༢༠༠༠ལོར་ནས་མགོ་བཙུགས་པ་དང༌། ༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ན་ཆུང་དུས་ནས་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་རིགས་ལ་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང༌། ཕྱིས་སུ་བཙན་བྱོལ་དུ་སླེབས་ནས་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚན་རིག་པ་མང་པོ་དང་མཉམ་དུ་བགྲོ་གླེང་གནང་བ་བརྒྱུད་ནས་གང་མཚམས་ཤིག་ནས། ང་མི་གཅིག་པུས་ཚན་རིག་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱས་ནས་འགྲིག་གི་མི་འདུག ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ལ་སླེབས་ཐུབ་པ་དགོས་ཀྱི་འདུག ལྷག་པར་དུ་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཐུབ་ན་ཡག་པོ་འདུག་པས་དཔེ་མཛོད་ཀྱིས་ལས་ཀ་དེ་གཉེར་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་བཀའ་གནང་བ་ལྟར་༢༠༠༠ལོར་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་དང༌། དང་ཐོག་དགེ་འདུན་པ་ཕལ་ཆེར་༦༠ཙམ་ལ་ལོ་རེར་ཟླ་གཅིག་རིང་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚན་རིག་མཁས་པ་དེ་འདྲ་ཆེད་དུ་སྐད་བཏང་ནས་ཟབ་སྦྱོང་སྤྲད་པ་དང༌། ༢༠༠༥ལོར་དགེ་འདུན་པ་༦༠ལག་ཁྱེར་ཅིག་སྤྲད་རྗེས་ཁོ་ཚོའི་ནང་ནས་དགེ་འདུན་པ་༣༠བདམས་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཟབ་སྦྱོང་ཐེངས་ལྔ་གནང་ནས་ཚན་རིག་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་དེ་བཙུགས་པ་དང༌། ཡང་བསྐྱར་ཚན་རིག་སྣེ་ཁྲིད་པ་ཚོའི་ནང་ནས་རྩེ་ཕུད་༦བདམས་ནས་ཨ་རི་ལ་བཏང་ཏེ་ཆེད་དུ་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་ནས་ལོ་གཅིག་ལྷག་འདས་ཟིན་པ་དང་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཆགས་འདུག མ་འོངས་པ་ན་ཡང་མུ་མཐུད་དུ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང༌། ག་ལེར་བསམ་བློ་བཏང་ཡོང་དུས་ང་ཚོའི་ལས་ཀ་དེ་དེ་འདྲའི་ཁྱབ་ཆེན་པོ་དང་༧སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེའི་དགོངས་གཞི་ཡང་དེ་གཅིག་པུ་མ་རེད། དེ་ཡིན་དུས་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་གོ་སྒྲིག་འོག་ཚན་རིག་སྣེ་ཁྲིད་སྡེ་ཚན་གྱིས་དགོན་པ་ཁག་གི་ནང་དུ་ཚན་རིག་སློབ་ཁྲིད་དང་བགྲོ་གླེང་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང༌། དགོན་པ་ཁག་གི་དགེ་འདུན་པ་མང་ཆེ་བས་དབྱིན་ཇི་ཤེས་ཀྱི་མེད་དུས་ངེས་པར་དུ་བོད་ཡིག་རང་གི་ཐོག་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པས་གལ་སྲིད་བོད་ཡིག་གི་ཐོག་ནས་བསླབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ན་ལས་སླ་རུ་འགྲོ་བ་དང༌། དེ་ལས་ལྷག་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་ནི་ང་ཚོ་བོད་པའི་སྐད་ཡིག་འདི་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་དེ་བོད་ཡིག་གིོ་ནང་ཏུ་ཡོད་པ་བྱས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་སྡེངས་ཆའི་སྟེང་དུ་ལངས་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་པ་སོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་ང་ཚོས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་ལས་གཞི་འདི་མགོ་བརྩམས་པ་དང༌། ཉིན་གསུམ་རེའི་ནང་དུ་ཚན་རིག་གི་ཐ་སྙད་བོད་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་ལྔ་ཚོགས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་ཐ་སྙད་ཕལ་ཆེར་ཆིག་སྟོང་ཡས་མས་ཤིག་བོད་སྒྱུར་བྱས་ཟིན་པ་དང༌། ད་ལོ་ཐ་སྙད་ཆིག་སྟོང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་དང་བཅས་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་འཆར་ཡོད། དེ་དང་ཆབས་ཅིག་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཚན་རིག་མཁས་པ་དེ་འདྲ་ལ་ཆེད་མངགས་ཀྱིས་ཚན་རིག་སློབ་དེབ་གསུམ་བཟོ་རུ་བཅུག་ནས་ད་ལྟ་བོད་སྒྱུར་བྱས་ཚར་པ་དང༌། ཡང་དེ་མིན་པའི་དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་ཀླད་པའི་སྐོར་གྱི་དེབ་ཆེན་པོ་དྲུག་དཔར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་པ་སོགས་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་སེལ་བར་ཤུགས་རྒྱག་གི་ཡོད། ང་ཚོའི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ག་རེ་ཡིན་ན་དགོས་པ་རེད། ལྷག་པར་དུ་ང་ཚོ་བོད་པ་ལ་མཚོན་ན། བོད་པའི་ནང་ཆོས་དེ་ཧ་ལས་པའི་གཏིང་ཟབ་མོ་དང་ཡག་པོ་འདི་ཕྱི་གཉིས་ལ་ཕན་པ་ཞིག་རེད་དེ་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་གཅིག་པུས་འགྲིག་གི་ཡོད་པ་མ་རེད། ང་ཚོར་དེང་དུས་སློབ་སྦྱོང་གིས་ཕུངས་བར་བརྟེན་ཚན་རིག་དང་འཕྲུལ་ལས་ཀྱི་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་གསུངས།
ཁོང་གིས་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གསུངས་རྒྱུར། སྤྱིར་བཏང་གིས་ཚན་རིག་དང་ནང་ཆོས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཟེར་དུས་རྙོག་དྲ་ཚ་བོ་ཞེ་དྲག་རེད། ལས་སླ་བོ་བཤད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད། ཡིན་ནའང༌། ང་རང་གི་བསམ་ཚུལ་ཙམ་སྙིང་བསྡུས་དང་གོ་བདེ་བོ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གང་ཡིན་ནའང་མིའི་ལས་ཀ་ཡིན་དུས་མི་དང་འབྲེལ་བ་དགོས་པ་དང༌། མི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ན་མི་ལ་ཕན་པ་ཞིག་དགོས་པ་རེད། མི་ཟེར་བ་སུ་ཡིན་མིན་རྩོད་པ་མ་བརྒྱབ་པར་མི་ཟེར་བ་དེ་ལ་ལུས་གཅིག་དང་སེམས་གཅིག་ཡོད་པ་རེད། ད་ང་ལ་བདེ་སྐྱིད་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཟེར་དུས་སེམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་དགོས་བ་དང་ལུས་ལ་བདེ་སྐྱིད་དགོས་བ་དེ་ཟེར་གྱི་ཡོད། སེམས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡོང་ས་འདྲ་མ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་རེད་དེ། གལ་ཆེ་ཤོས་དང་ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོས་ཕན་ཐོགས་པ་དང༌། བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་བརྟན་ཤོས་དེ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་ལབ་བཞག་པ་དེ་ཚོ་རེད། སོ་སོའི་ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་ཡིན་ན་གང་འཚམས་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད་ནའང་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕན་ཐོགས་ཀྱི་ཡོད་མ་རེད། གཙོ་ཆེ་ཤོས་སོ་སོས་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་ཡག་པོ་ཞིག་དང་ཡོན་ཏན་ལ་རག་ལས་པ་ལས་དངུལ་སོགས་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་ཡོང་གི་མ་རེད། ཕུགས་རྒྱང་རིང་པོ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསམ་བློ་གཏོང་བ་སོགས་སེམས་རྒྱུད་ཡག་པོ་ཡོང་བར་ངེས་པར་དུ་ནང་ཆོས་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ལས་ཚན་རིག་གིས་ཡོང་ཡོད་པ་མ་རེད། ཡིན་ནའང༌། དེ་གཅིག་པུ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲིག་པར་ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་དང་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་སོགས་ལུས་ལ་མཐུན་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཚང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ལ། དེ་ཚོ་ནང་ཆོས་ཀྱིས་སྤྲད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་རེད། ད་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་ན། ཕྱི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བར་ཚན་རིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་དང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་གཞན་ཕན་གྱི་བསམ་བློ་སོགས་བསྐྲུན་དགོས་ན་ནང་ཆོས་ལ་བརྟེན་དགོས། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་གཉིས་ཀ་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།
མཐའ་མ་དེར་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་མ་འོངས་ལས་འཆར་སོགས་ཀྱི་སྐོར་མདོར་བསྡུས་ཤིག་འགྲེལ་བཤད་གནང་དོན། ནང་ཆོས་དང་སྐད་ཡིག་གི་འཛིན་གྲྭ་དང་ཟབ་སྦྱོང་ཚོགས་པ་སོགས་ད་ལྟ་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད། དེ་མིན་པའི་ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་བླ་མ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་དང་བོད་གཞས་སོགས་ཀུན་གྱིས་ཉན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་DVDདང་CDསོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཌི་ཇི་ཊིལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་(གློག་རྡུལ་དཔེ་མཛོད་ཁང་)ཞིག་འཛུགས་འཆར་ཡོད། གཞན་ཡང༌། བོད་རིགས་གཞོན་སྐྱེས་ཚོས་འཛམ་གླིང་ཐོག་སྙན་གྲགས་ཅན་གྱི་དེབ་མང་པོ་ཧ་གོ་གི་མེད་པ་དང༌། ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཧ་གོ་གི་ཡོད་ནའང་ཉོ་མ་ཐུབ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་གི་ཡོད་པས་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འཛུགས་འཆར་ཡོད། དེའི་ནང་དུ་གཙོ་བོ་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་དང་ཁོར་ཡུག་སོགས་ཀྱི་དེབ་སྙན་གྲགས་ཅན་དེ་འདྲ་བཞག་པ་ཡིན་ན། གཟའ་སྤེན་པ་དང་ཉི་མ་ལ་ཀློག་མཁན་མང་པོ་ཡོང་གི་རེད། ད་ལྟ་དགུན་ཀར་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེ་རྒྱ་ཅུང་ཙམ་ཆེ་རུ་གཏོང་འཆར་ཡོད། དེ་ནས་ད་ལོ་སྤྱི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་ཟབ་སྦྱོང་གསར་པ་ཞིག་ཚོགས་འཆར་ཡོད། དེའི་ནང་དུ་ཆོས་རྒྱུད་རིས་མེད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་དཔེ་ཆ་རྦད་དེ་ཐོན་ཚར་མཁན་མི་གྲངས་༢༥ལ་ཟླ་གཅིག་མ་་ཟིན་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཟབ་སྦྱོང་ཞིག་ཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། ཟབ་སྦྱོང་དེ་ཚར་རྗེས་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ནང་ཆོས་དང་ཚན་རིག་གི་བགྲོ་གླེང་ཞིག་ཚོགས་འཆར་ཡོད་ཅེས་གསུངས་སོང༌།
